De invoering van het nieuwe Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS krijgt steeds meer vorm op het spoor tussen Leeuwarden en Harlingen Haven. Tijdens werkzaamheden begin augustus zijn 82 nieuwe elektronische bakens in het spoor aangebracht. Uiteindelijk moeten er ongeveer 180 komen te liggen.
Het traject in Friesland speelt een belangrijke rol bij de Nederlandse introductie van ERTMS. Terwijl reizigers uiteindelijk vooral moeten merken dat het spoor veiliger en toekomstbestendiger wordt, vindt achter de schermen een omvangrijke technische operatie plaats. Niet alleen de beveiliging in het spoor verandert, ook treinen, overwegen en systemen voor het detecteren van treinverkeer moeten geschikt worden gemaakt.
82 nieuwe bakens in het spoor
De meest zichtbare vooruitgang werd geboekt tijdens de buitendienststelling van 3 tot en met 7 augustus. Aannemer Strukton gebruikte die periode om onder meer 82 zogenoemde balises te plaatsen.
Die kleine elektronische bakens bevinden zich tussen de rails en zijn een belangrijk onderdeel van ERTMS. Wanneer een trein over een balise rijdt, ontvangt deze informatie over onder meer zijn positie en de snelheid die op dat gedeelte van het spoor is toegestaan.
Op het traject Leeuwarden–Harlingen Haven moeten uiteindelijk ongeveer 180 balises worden geplaatst.
Voor het installeren daarvan wordt onder meer gebruikgemaakt van de Trackbot. Deze machine kan de bakens geautomatiseerd in het spoor aanbrengen. Staatssecretaris Annet Bertram kreeg in april al een demonstratie van het systeem, toen de eerste werkzaamheden aan het Friese traject werden uitgevoerd.
Trein weet straks voortdurend waar hij zich bevindt
ERTMS moet de komende jaren een steeds belangrijkere rol gaan spelen op het Nederlandse spoor. Het systeem is de Europese standaard voor treinbeveiliging en moet op termijn een groot deel van de bestaande Nederlandse beveiliging vervangen.
Een belangrijk verschil is dat veel informatie rechtstreeks in de cabine van de machinist beschikbaar komt. De trein ontvangt gegevens over onder meer de toegestane snelheid en de situatie verderop op het spoor. Het systeem controleert tegelijkertijd of de machinist zich aan die beperkingen houdt en kan ingrijpen wanneer dat nodig is.
De overstap is omvangrijk. Nederland beschikt momenteel grotendeels over ATB, een beveiligingssysteem waarvan de oorsprong tientallen jaren teruggaat. Met ERTMS wordt niet alleen de techniek gemoderniseerd, maar sluit Nederland ook aan op één Europese standaard. Dat is met name van belang voor treinen die landsgrenzen passeren.
Ook overwegen worden aangepast
Het plaatsen van de bakens is maar één onderdeel van de operatie. Tijdens de werkzaamheden van augustus is ook de eerste bestaande overweginstallatie aangepast voor het toekomstige gebruik van ERTMS.
Daarnaast zijn vier assentellers gemonteerd. Die apparatuur registreert hoeveel treinassen een bepaald gedeelte van het spoor binnenrijden en weer verlaten. Zijn er evenveel assen vertrokken als binnengekomen, dan weet het beveiligingssysteem dat het betreffende spoor weer vrij is.
Op een later moment worden de overige assentellers langs de spoorlijn geplaatst.
Werkzaamheden gaan dit najaar verder
Het traject is daarmee nog niet klaar. In het najaar staan opnieuw periodes gepland waarin geen of minder treinen kunnen rijden.
Op dinsdag 6 en woensdag 7 oktober staat een buitendienststelling van 52 uur gepland. In de week van 9 november volgen opnieuw werkzaamheden. Die worden voornamelijk 's avonds en 's nachts uitgevoerd. Van maandag tot en met vrijdag rijden vanaf 20.30 uur geen treinen, zodat aannemers langer achter elkaar aan het spoor kunnen werken.
Iedere buitendienststelling brengt de Friese spoorlijn zo een stukje dichter bij de overstap naar ERTMS.
Eerste Nederlandse trajecten krijgen nieuwe beveiliging
De werkzaamheden tussen Leeuwarden en Harlingen laten tegelijkertijd zien hoeveel werk er achter de invoering van ERTMS schuilgaat. Een nieuw treinbeveiligingssysteem betekent veel meer dan het vervangen van enkele seinen. Spoorinfrastructuur, overwegen, treinen en verkeersleidingssystemen moeten uiteindelijk allemaal met dezelfde techniek kunnen samenwerken.
Nederland staat daarmee voor een jarenlange modernisering van de spoorbeveiliging. Op het relatief overzichtelijke traject naar Harlingen wordt die verandering inmiddels steeds tastbaarder.
Met iedere nieuwe balise, assenteller en aangepaste overweg komt het moment dichterbij waarop treinen hier daadwerkelijk onder ERTMS-beveiliging kunnen gaan rijden.
