Het Nederlandse spoor is op dinsdag 15 september op grote schaal ontregeld door opzettelijk op het spoor geplaatste voorwerpen. Vanaf ongeveer 05.30 uur ontstonden op tientallen locaties storingen, waardoor vooral in Midden-, Oost- en Noord-Nederland treinen uitvielen. Pas later op de dag kon de dienstregeling volledig worden hervat.
Het ging niet om één incident. Op verspreide plekken werden onder meer buizen en andere voorwerpen aangetroffen. ProRail concludeerde al snel dat die bewust waren geplaatst en sprak van sabotage. De politie heeft meerdere locaties aangemerkt als plaats delict en is een landelijk strafrechtelijk onderzoek begonnen. Wie erachter zit en wat het motief was, is nog niet vastgesteld.
Simpele ingreep, grote gevolgen
De sabotage laat zien hoe een relatief eenvoudige verstoring grote delen van het spoor kan raken. De geplaatste materialen veroorzaakten zogenoemde sectiestoringen. Het beveiligingssysteem kan daardoor denken dat een stuk spoor bezet is, terwijl daar geen trein staat.
Uit veiligheid springen seinen vervolgens op rood en kunnen ook overwegen in storing raken. Treinen moeten stoppen of langzamer rijden. Daardoor verspreidt de hinder zich snel over aansluitende trajecten.
Onder meer verbindingen rond Amersfoort, Deventer, Zwolle, Utrecht en Arnhem werden geraakt. De omvang was zo groot dat NS geen vervangende bussen kon inzetten. Zelfs de NS Reisplanner was een deel van de ochtend door de grote belangstelling minder goed bereikbaar.
Bij Steenwijk kwam een trein daadwerkelijk in aanraking met materiaal dat op het spoor lag. Daarbij raakte niemand gewond en de trein liep volgens ProRail geen gevolgen op.
Politie onderzoekt wie erachter zit
De politie doet op meerdere plaatsen forensisch onderzoek. Het landelijke onderzoek wordt uitgevoerd door de Eenheid Landelijke Expertise en Operaties onder regie van het Landelijk Parket.
De timing trok extra aandacht: de sabotage vond plaats op Prinsjesdag. Of daar een verband mee bestaat, is niet vastgesteld. Er is vooralsnog geen verdachte of bevestigd motief bekend.
Aan het einde van de middag waren de materialen van de sporen verwijderd en kon NS de dienstregeling weer volledig hervatten. Voor reizigers was toen een einde gekomen aan een uitzonderlijke dag waarop voorwerpen op enkele tientallen plekken voldoende bleken om een aanzienlijk deel van het Nederlandse spoor urenlang te ontregelen.
