De OV-chipkaart verdwijnt uiterlijk eind 2027 uit het Nederlandse openbaar vervoer. In plaats daarvan kunnen reizigers in- en uitchecken met hun bankpas, smartphone of een nieuwe OV-pas. De vervanging maakt deel uit van OVpay, een nieuw betaalsysteem dat beter aansluit bij moderne betaaltechnieken en digitale dienstverlening.
De OV-chipkaart werd in 2007 landelijk ingevoerd en is technisch verouderd, zegt Translink, de organisatie achter zowel de OV-chipkaart als de OV-pas. De kaart is niet ontworpen voor contactloos betalen met bankpassen of mobiele telefoons. De OV-pas en OVpay zijn dat wel.
Van kaart naar account
Het belangrijkste verschil tussen de OV-chipkaart en de OV-pas zit in de techniek. Bij de huidige chipkaart staan reisgegevens, saldo en abonnementen op de kaart zelf. Bij de OV-pas worden deze gegevens opgeslagen in een online account van de reiziger. De fysieke pas fungeert daardoor vooral als toegangsmiddel tot dat account.
Door deze wijziging wordt het mogelijk om meerdere abonnementen aan één pas te koppelen. Het systeem kan bij het inchecken automatisch berekenen welk tarief voor de reiziger het voordeligst is. Ook worden nieuwe producten mogelijk, zoals reizen tegen een maximumbedrag per dag of korting die oploopt naarmate iemand vaker reist.
Daarnaast kunnen reizigers meer zaken online regelen, zoals het inzien van reishistorie en kosten. In de toekomst kan de OV-pas ook digitaal worden toegevoegd aan de wallet van een smartphone, waardoor een fysieke pas niet altijd nodig is.
Fysieke pas blijft bestaan
Hoewel steeds meer reizigers gebruikmaken van hun bankpas of telefoon, blijft een fysieke OV-pas beschikbaar. Deze is onder meer bedoeld voor reizigers met abonnementen of een studentenreisproduct, omdat deze niet aan een bankpas gekoppeld kunnen worden. Ook mensen die anoniem willen reizen of geen betaalpas willen gebruiken, kunnen met de OV-pas blijven reizen.
Als er geen persoonsgebonden kortingsproducten op staan, kan een OV-pas door meerdere personen worden gebruikt. Bij abonnementen of andere persoonlijke kortingen wordt een foto aan het account gekoppeld, zodat controleurs kunnen vaststellen of de pas bij de juiste reiziger hoort.
Kosten en overstappen
Een nieuwe OV-pas kost 6 euro. Dat is goedkoper dan de huidige OV-chipkaart, die 7,50 euro kost. Reizigers die een NS-abonnement, studentenreisproduct of zakelijke OV-kaart hebben, kunnen voorlopig nog niet overstappen. Zij ontvangen later automatisch bericht en hoeven in die gevallen niet zelf voor de vervanging te betalen.
Reizigers zonder abonnement kunnen al wel overstappen, bijvoorbeeld wanneer hun huidige OV-chipkaart binnenkort verloopt. Eventueel resterend saldo wordt niet automatisch overgezet, maar kan worden teruggevraagd via de website van OV-chipkaart.
Veiligheid en privacy
Volgens Translink is de OV-pas veiliger dan de OV-chipkaart, omdat het systeem gebruikmaakt van moderne digitale infrastructuur die vergelijkbaar is met die van de internationale bankensector. Tegelijkertijd erkent de organisatie dat geen enkel systeem volledig ongevoelig is voor fraude.
Voorwaarden voor afschaffing
Reizigersorganisatie Rover ondersteunt de overstap, maar stelt voorwaarden aan het afschaffen van de OV-chipkaart. Volgens de organisatie mag dat pas gebeuren als het nieuwe systeem stabiel is, alle abonnementen zijn overgezet en de OV-pas breed verkrijgbaar en op te laden is, ook in winkels. Rover benadrukt dat de overgang zorgvuldig moet verlopen om problemen zoals bij eerdere vervoersvernieuwingen te voorkomen.
De ontwikkeling en invoering van OVpay en de OV-pas kost de vervoerssector naar schatting tussen de 100 en 150 miljoen euro. Volgens betrokken partijen worden deze kosten niet doorberekend aan de reiziger.
Tot uiterlijk eind 2027 blijft de OV-chipkaart geldig in het openbaar vervoer. Daarna wordt de OV-pas, samen met betalen via bankpas of smartphone, de standaard.
