Topman Wouter Koolmees van Nederlandse Spoorwegen (NS) wil dat treinreizen in Nederland op termijn goedkoper worden. Volgens hem is het betaalbaarder maken van de trein “een grote wens”, al benadrukt hij dat het spoorbedrijf daar nog stappen voor moet zetten.
Meer winst door dure treinkaartjes
De NS boekte het afgelopen jaar voor het eerst in lange tijd weer winst. Het spoorbedrijf kwam uit op een positief resultaat van 11 miljoen euro. Volgens Koolmees is dat deels het gevolg van hogere ticketprijzen, maar ook van een stijging van het aantal reizigers. In totaal vervoerde de NS 2,9 procent meer passagiers dan een jaar eerder.
Daarnaast heeft de NS een kostenbesparingsprogramma doorgevoerd. Vooral op het hoofdkantoor en bij de inhuur van extern personeel werd bespaard. Dat leverde ongeveer 60 miljoen euro op. Tegelijkertijd stegen kosten voor onder meer energie en lonen. Per saldo namen de kosten minder sterk toe dan de opbrengsten, wat volgens de NS heeft bijgedragen aan het positieve resultaat.
Financiële positie nog kwetsbaar
Ondanks de winst zegt Koolmees dat het spoorbedrijf er financieel nog niet gezond voor staat. Tijdens de coronapandemie bouwde de NS een schuld op die inmiddels is opgelopen tot ongeveer 1,2 miljard euro. Die schuld bestaat deels uit operationele verliezen uit de afgelopen jaren en deels uit investeringen in nieuwe treinen, onderhoudslocaties en technische installaties.
De NS wil de komende jaren verder besparen. Op het hoofdkantoor verdwijnen naar verwachting tussen de 500 en 700 banen. Het bedrijf verwacht dat deze reorganisatie in 2027 een besparing van circa 200 miljoen euro oplevert. Volgens Koolmees gebeurt dit via natuurlijk verloop, bijvoorbeeld door vacatures niet opnieuw te vervullen, en niet via gedwongen ontslagen.
Treinkaartjes relatief duur: treinkaartje kunnen goedkoper
Volgens Koolmees zijn treinkaartjes in Nederland relatief duur omdat de overheid minder subsidie geeft dan in sommige andere landen, zoals België. Daardoor is het moeilijker om met de trein te concurreren met de auto.
De NS onderzoekt mogelijkheden om reizen aantrekkelijker te maken, onder meer door kortingen buiten de spits te vergroten. In die uren zijn volgens het bedrijf nog veel lege zitplaatsen. Zo experimenteert de NS met zogenoemde Prijstijddeals, waarbij reizigers een dag van tevoren een kaartje kunnen kopen met tot 60 procent korting.
Daarnaast wijst de NS op bestaande kortingsregelingen. Kinderen tot en met twaalf jaar kunnen gratis meereizen met een abonnement, en jongeren tussen twaalf en achttien jaar kunnen een gratis kortingskaart voor reizen in de daluren aanvragen.
Sprinterdiensten in het noorden
Ook ging Koolmees in op de discussie over regionale spoorlijnen. Vervoerder Arriva had interesse om de sprinterdiensten tussen Zwolle en Leeuwarden en tussen Zwolle en Groningen over te nemen.
Staatssecretaris Annet Bertram besloot echter dat de NS deze ritten blijft uitvoeren, onder meer omdat Arriva onvoldoende treinen beschikbaar heeft. Volgens Koolmees zou een overname van materieel en personeel door Arriva tot onrust hebben geleid bij medewerkers in het noorden van het land.
Oude treinen mogelijk naar Defensie
Verder onderzoekt de NS of oude treinen kunnen worden overgedragen aan Ministerie van Defensie. Die zouden eventueel kunnen worden omgebouwd tot hospitaaltreinen. Volgens Koolmees wil de NS hieraan meewerken, maar mag het bedrijf Defensie niet zomaar voorrang geven bij de verkoop van materieel vanwege Europese regels. Volgens hem vormt dat een belemmering voor een snelle overdracht.
