De Europese Commissie heeft een nieuw actieplan gepresenteerd dat de ontwikkeling van hogesnelheidsverbindingen in de EU aanzienlijk moet versnellen. Het doel: kortere reistijden, eenvoudigere ticketverkoop en een beter verbonden netwerk dat reizen per trein aantrekkelijker maakt voor zowel korte als lange afstanden.
Het plan borduurt voort op het Trans-Europese vervoersnetwerk (TEN-T) en moet ervoor zorgen dat veel populaire treinreizen tegen 2040 ongeveer de helft korter worden. Zo moet de reistijd tussen Berlijn en Kopenhagen dalen van zeven naar vier uur. Ook verbindingen tussen bijvoorbeeld Parijs en Lissabon, en tussen de Baltische staten, worden uitgebouwd en sneller gemaakt. Voor verbindingen in Zuidoost-Europa, zoals Sofia–Athene – worden eveneens forse tijdswinst en directe cross-border routes voorzien.
Europese ambities voor 2040
Volgens de Commissie moet er in 2040 een volledig functionerend, interoperabel hogesnelheidsnetwerk liggen. Dat moet mogelijk worden gemaakt door:
- Versnelde investeringen in infrastructuur en nieuwe mogelijkheden voor snelheden boven 250 km/u, waar dat economisch haalbaar is.
- Strakkere afspraken voor grensoverschrijdende projecten, waarbij knelpunten vóór 2027 in kaart worden gebracht en bindende tijdlijnen volgen.
- Een Europees financieringsplan, dat publieke en private investeringen beter bundelt. Dit moet uiteindelijk uitmonden in een zogenoemde High-Speed Rail Deal, een gezamenlijke investeringsovereenkomst voor prioriteitsprojecten.
Ook wordt gewerkt aan een aantrekkelijker markt voor spoorvervoer. Zo wil de Commissie een tweedehandsmarkt voor treinen stimuleren, anticompetitief slopen van rollend materieel tegengaan en de toegang tot dienstvoorzieningen voor nieuwe aanbieders verbeteren. Meer concurrentie moet hogesnelheidsreizen betaalbaarder maken.
Gebruiksvriendelijker ticketsysteem
Een belangrijk onderdeel van het plan draait om het vereenvoudigen van internationale treintickets. De huidige boekingssystemen zijn versnipperd; reizigers moeten vaak meerdere websites raadplegen. De EU werkt daarom aan een centraal boekingsplatform, waarvoor al in 2026 wetgeving wordt voorgesteld. Dit moet het makkelijker maken om grensoverschrijdende reizen te plannen en beschermt reizigers bij overstappen tussen verschillende aanbieders.
Innovatie en samenwerking
In 2026 komt er een onderzoeksprogramma voor de volgende generatie hogesnelheidstreinen. Deze moeten zonder technische belemmeringen in heel Europa kunnen rijden. Daarnaast wordt het Europees treinbeveiligingssysteem (ERTMS) verder uitgerold en moet vereenvoudigde certificering ervoor zorgen dat machinisten makkelijker grensoverschrijdend kunnen werken.
Om de voortgang te bewaken komt er een Europees scorebord en worden infrastructuurbeheerders verplicht intensiever samen te werken aan de planning van internationale capaciteit.
Lopende projecten en groeiende vraag
Het actieplan sluit aan bij bestaande initiatieven. Zo investeert Eurostar de komende jaren miljarden in nieuwe treinen, waaronder een dubbeldekker die vanaf 2031 tussen Amsterdam en Londen moet rijden. Ook is de Fehmarnbelt-tunnel tussen Duitsland en Denemarken in aanbouw. Deze verbinding, die in 2029 opent, vervangt de veerdienst en verkort de reistijd tussen Duitsland en Kopenhagen tot enkele minuten door de tunnel.
Ondertussen neemt de belangstelling voor internationale treinreizen toe. In Nederland groeide het aantal reizigers van vier miljoen in 2019 naar naar schatting zes miljoen in het afgelopen jaar. Korte, rechtstreekse verbindingen zoals Amsterdam–Antwerpen, Brussel, Londen en Parijs blijken het populairst.
Duurzaamheid en concurrentiekracht
Met het nieuwe actieplan willen de Europese Commissie en lidstaten niet alleen reistijden verkorten, maar ook drukte op bestaande lijnen verminderen, de capaciteit voor regionaal en nachttreinverkeer vergroten en de klimaatdoelstellingen dichterbij brengen. Snellere spoorverbindingen moeten bovendien bijdragen aan een concurrerender Europese economie en de mobiliteit van zowel burgers als goederen verbeteren.
Volgens de Commissie is hogesnelheidsrail een sleutelelement voor een klimaatneutraal Europa in 2050 en een sterkere interne markt. Het actieplan moet de komende jaren vertaald worden naar concrete investeringen, wetgeving en grensoverschrijdende samenwerking.
